پیوندها

 
آذربایجان غربی در یک نگاه
 
ویژگیهای طبیعی
استان آذربایجانغربی بدلیل موقعیت جغرافیایی خود ازجمله استانهای سردسیر کشور میباشد گرمای تابستان حداکثر تا 30درجه و بندرت بیشتر و سرمای زمستانها حداقل 30 درجه منفی سانتی گراد میباشد . میزان بارندگی استان 300 الی 400 میلیمتر درسال بیشترین ریزش مربوط به فصول پائیز و زمستان میباشد . میانگین بارندگی سالانه استان 375 میلیمتر است و ازشمال به جنوب و ازغرب به شرق کاهش می یابد .
ارتفاعات استانی از دامنه های آرارات درشمال غربی استان شروع شده و با امتداد شمالی ، جنوبی درناحیه سردشت به رشته کوههای زاگرس منتهی میگردد . بعضی از کوههای مرتقع استان بیش از 3500 متر ارتفاع دارد .
حوضه های آبریز استان شامل حوضه دریاچه ارومیه - ارس و ذاب صغیر میباشد که ذاب وارد کشور عراق شده و درآخر به خلیج فارس جاری میگردد . و رودخانه ارس نیز به دریاچه خزر میریزد .
دشتهای استان محل مناسبی برای کشاورزی میباشند که وضعیت ارتفاعات و جریان رودخانه های استان باعث تشکیل آنها شده که عبارتند از دشت زنگنه درماکو - دشت خوی - دشت سلماس - دشت ارومیه - دشت میاندوآب - دشت نقده و دشت پیرانشهر
دریاچه ارومیه در زمان کم آبی 4000 و در زمان پر ابی 6000 کیلومتر میباشد طول آن بین 130 تا 140 کیلومتر و عرض آن بین 15 تا 50 کیلومتر متغیراست عمق متوسط آن 5 تا 6 متر و بالغ بر 102 جزیره میباشد .
  
موقعیت جغرافیایی
استان آذربایجان‌غربی واقع در شمال‌غربی ایران دارای مساحتی در حدود 43,660 کیلومتر مربع بوده که 2.25 درصد از مساحت کل کشور را تشکیل می‌دهد. که از لحاظ وسعت دوازدهمین استان کشور است. این استان از ناحیه شمال و شمال شرق با جمهوری‌های آذربایجان و ارمنستان، از شرق با استان‌های آذربایجان‌شرقی و زنجان، از جنوب با استان کردستان و از ناحیه غرب با کشورهای عراق و ترکیه همسایه است.
استان آذربایجان‌غربی به دلیل وجود ارتفاعات متعدد دارای آب و هوای کوهستانی است. کوه‌های زاگرس که در جهت شمال‌غرب به جنوب‌شرق امتداد دارند، مانع ورود کامل جریان‌های مرطوب اقیانوس اطلس و دریای مدیترانه به این استان می‌شوند. همچنین جریان‌های هوای سیبری و آسیای مرکزی که ماهیتی برفی و سرد دارند، از شمال و شمال شرق وارد استان شده و باعث افزایش سرما و رطوبت هوا می‌شوند. گرم‌ترین ماه‌های سال در استان، تیر و مرداد است، لیکن مناطق ییلاقی استان، همیشه از آب و هوای خنک و مطبوعی برخوردارند.
جمعیت
بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 90، جمعیت استان معادل 3,080,576 نفر بوده، که این جمعیت در حدود 4.1 درصد از جمعیت کل کشور را تشکیل میدهد.که از این نظر هفتمین استان کشور است. با توجه به مساحت نسبتاً اندک، تراکم جمعیت در استان بسیار بالاتر از میانگین ملی است. بنابراین در همین سال، تراکم نسبی جمعیت در استان معادل 82.3 نفر در کیلومترمربع بوده است، درحالی‌که همین رقم برای کل کشور در سال 90 بالغ‌بر 45.5 نفر در کیلومترمربع را نشان می‌دهد. در سال90، جمعیت استان آذربایجانغربی نسبت به سال  85 دارای رشد متوسط سالانه‌ای نزدیک به 1.4 درصد بوده است. بر اساس برآورد مرکز آمار ایران، جمعیت استان در سال 95 حدود3,284,000 نفر است.
تقسیمات سیاسی
بر اساس سرشماری نفوس و مسکن سال 90، استان آذربایجان‌غربی دارای 17 شهرستان، 40 بخش و 113 دهستان است. که مرکز استان شهرستان ارومیه است. تعداد نقاط شهری این استان در سال مزبور، 42 نقطه و تعداد آبادیهای آن، 4,531 نقطه به ثبت رسیده است. سایر شهرهای استان عبارت‌اند از: خوی،ماکو، میاندوآب،مهاباد، بوکان، سلماس، تکاب، چالدران، سردشت، پیرانشهر، اشنویه، نقده، شاهین‌دژ، پلدشت، شوط و چایپاره.
پیشینه تاریخی
براساس کاوشهای باستانشناسی که در غرب دریاچه در غار تمتمه ارومیه انجام‌گرفته است، مستنداتی در خصوص سکونت انسانهای نخستین در این استان به‌دست‌آمده است. دیگر شواهد باستان-شناسی از شکلگیری سکونتگاههای روستاهای اولیه در نقاط مختلف آذربایجان‌غربی مانند تپه حسنلو، تپه حاجی‌فیروز، تپه جلبر و ...، نشان از قدمت دیرینه سکونت انسان و شکلگیری فرهنگ و تمدن در این استان دارد.
در دوره صفویه، آذربایجان محل جنگهای خونین بین سپاه ایران و عثمانی بود. بعد از سقوط صفویه در دورانی که ایران عملاً بین روس، عثمانی و اشرف افغان تقسیم شده بود، آذربایجان در دست دولت عثمانی ماند و دیری نپایید که نادرشاه افشار آن را تصرف و در صحرای مغان تاجگذاری کرد. پس از او خانهای محلی بر آذربایجان حکومت میکردند، تا اینکه در سال 1175 هجری قمری، کریم‌خان زند آذربایجان را از دست آنان خارج کرد. پس از مرگ وی، خانهای محلی دوباره به قدرت رسیدند، تا اینکه آقا محمدخان قاجار در سال 1205 هجری قمری موفق شد آذربایجان را کاملاً تصرف نماید. در سال 1325 هجری قمری مردم آذربایجان نقش مهم و مؤثری در انقلاب مشروطه داشتند. با اشغال آذربایجان از سوی روسها آثار مشروطیت در آن بهطور موقت از میان رفت. بعد از حکومت پهلوی در سال 1300 شمسی، مجدداً آذربایجان تحت سلطه درآمد و با شروع جنگ جهانی دوم در سال 1320 شمسی، نیروهای شوروی وارد شمال ایران و نیز آذربایجان شدند. این نیروها در ماه مه سال 1946 میلادی، آذربایجان را تخلیه نمودند. بالاخره با شروع انقلاب اسلامی مردم قهرمان این استان با فداکاریها و رشادتهای خود در راه پیروزی از جان مایه گذاشتند.
 
 مختصات فرهنگی (نژاد، زبان و دین)
با توجه به مطالعات باستانشناسی، سابقه سکونت در این نقطه از ایران‌زمین به هزاره نهم قبل از میلاد باز میگردد. در هزارههای دوم و سوم قبل از میلاد حکومتهایی در این سرزمین شکل گرفت که هنوز آثاری از آنها در تپههای باستانی وجود دارد. بعدها با ورود اقوام آریایی و اختلاط آنها، این نژادها در هم آمیختند. پس از اسلام نیز اقوام دیگری از جمله ترکان و مغولان در این سرزمین سکنی گزیدند و با مردمان آن درآمیختند.
زبان مردم آذربایجان‏غربی زبان ترکی آذری است. این زبان بانفوذ تدریجی ترکان سلجوقی در سال 431 هجری قمری در این منطقه رایج شده است. از دیگر زبانهای رایج در این استان زبانهای کردی، ارمنی و آشوری میباشند.
بیشتر مردم آذربایجان‌غربی مسلمان و شیعه اثنی عشری هستند. مذهب تشیع در ارومیه و شهرهای شمالی این استان و تسنن در نواحی جنوبی آن و کرانه های مرزی غرب استان متداول است. همچنین سایر اقلیت‌‌های مذهبی نیز از جمله مسیحی، آشوری و کلیمی در این استان ساکن هستند.

 
کلیه حقوق این پورتال متعلق به وزارت امور اقتصادی و دارایی می باشد
^